Những nghiên cứu về lan Hồ điệp tại Việt Nam

Chồi phát hoa Phalaenopsis nuôi cấy in vitro thường bộc lộ 3 trạng thái là chồi ngủ, chồi sinh dưỡng và chồi sinh sản. Phân viện Sinh học Đà Lạt đã tổ chức triển khai các thí nghiệm điều tra khảo sát tác động ảnh hưởng của địa điểm nguồn mẫu trên chồi phát hoa, độ ẩm nuôi cấy và nồng độ BA trong môi trường thiên nhiên lên những trạng thái sinh trưởng. Chúng tôi cũng khảo sát những điều kiện cảm biến mô sẹo & sự hình thành phôi vô tính của Phalaenopsis.

* Nguồn mẫu: Là giống Lan Hồ Điệp lai Phalaenopsis amabilis 5–6 năm tuổi trồng ở trong nhà lưới. Tách phát hoa làm nguồn mẫu khi cây bắt đầu nở hoa. Mẫu sau lúc đã xử lý được cấy trên môi trường xung quanh VW (Vacin và Went, 1949) có bổ trợ 2% sucrose.

* Tác dụng thực hiện:

(1) Điều tra khảo sát ảnh hưởng tác động của độ ẩm đối với quy trình tiến độ nuôi cấy: Tiến hành thí nghiệm nuôi những đoạn cắt chồi có xuất xứ từ những vị trí khác nhau trên môi trường VW & đặt ở các nhiệt độ không giống nhau. Hiệu quả ghi nhận sau 90 ngày nuôi cấy như sau:

- 1 số chồi vẫn duy trì trạng thái ngủ ở tất cả các độ ẩm điều tra khảo sát & vị trí nguồn mẫu cấy trên chồi phát hoa càng cao thì mật độ chồi ngủ càng nhiều.

- Về ảnh hưởng tác động của độ ẩm, ở độ ẩm 20°C, 67% chồi nuôi cấy tạo nên chồi sinh sản. Còn ở 25°C, 76% chồi tạo ra chồi sinh dưỡng.

2) Khảo sát điều tra tác động của BA lên sự nẩy mầm của chồi bên trong tiến trình nuôi cấy in vitro ban đầu:

- Tỷ lệ nẩy chồi trong môi trường VW có bổ trợ BA tựa như với trên môi trường có bổ sung thêm nước dừa. Nồng độ BA càng cao thì mật độ chồi nẩy mầm càng tăng. Khi nồng độ BA từ 5-10 mg/l thì đa số những chồi nẩy mầm và tăng trưởng sinh dưỡng. Mặc dù thế, các chồi sinh dưỡng có lá phi lý.

- Chồi được nuôi cấy ở 20°C hoặc 28°C trên môi trường bổ trợ 2,5 mg/l BA có tỷ lệ chồi không thể nẩy mầm là cực thấp.

- Chồi ra khỏi trạng thái ngủ khi có bổ sung BA, nó cũng chịu ràng buộc của vị trí chọn trên cuống hoa & nhiệt độ nuôi cấy. Lá non của chồi sinh dưỡng cải tiến và phát triển in vitro, dưới tác động ảnh hưởng kích thích của BA, được sử dụng làm vật liệu khởi đầu cho việc nhân giống vô tính để thu nhận được PLB, kế tiếp là cây con.

(3) Điều tra khảo sát sự cảm ứng mô sẹo: Nuôi những đoạn cắt mô lá để thu PLB, những PLB này được cắt đôi & cấy chuyền sang môi trường thiên nhiên mới trong 2 tháng. Môi trường xung quanh nuôi có bổ sung phối hợp 2,4D, BA và nước dừa với nồng độ 200 mg/l môi trường xung quanh, thay đổi các nồng độ sucrose không giống nhau.

Công dụng chứng nhận đã cho chúng ta biết có nhiều mô sẹo hình thành từ PLB trên môi trường thiên nhiên có sucrose. Nếu môi trường có bổ trợ nước dừa hoặc các chất điều hoà đi lên thì kích cỡ mô sẹo không hề nhỏ & có màu vàng xanh, đặc biệt tốt trên môi trường xung quanh kết hợp 2,4–D & BA với nồng độ phù hợp.

(4) Điều tra sự dựng nên PLB: Các mô sẹo cảm ứng từ PLB hay từ lá được nuôi trên môi trường thiên nhiên VW có bổ sung nước dừa để tái thu nhận PLB sau 8 tuần.

- Mô sẹo được nuôi trên môi trường có sucrose liên tiếp cải tiến và phát triển, trong khi mô sẹo cấy chuyền sang môi trường thiên nhiên không có sucrose chuyển sang greed color & tạo ra rất đông PLB.

- Quan sát mô không thấy có sự liên kết mạch giữa mỗi PLB & các mô khác. Như vậy PLB có nguồn gốc xuất xứ từ mô sẹo hoàn toàn có thể được xem như phôi vô tính. Những PLB này sau khi được chuyển qua môi trường xung quanh tái sinh cây sẽ dựng nên cây hoàn chỉnh

Chia sẻ kỹ thuật trồng lan Vanda cho cây khỏe mạnh

Lan Vanda là một giống lan phụ sinh của vùng nóng, có 1 số ít ỏi mọc trên đá hay trên đất. Đó là một giống có sự phân bổ rất rộng lớn từ Trung Quốc đến Hilnalaya & trải dài từ Inđônêxia đến Niu Ghine & Bắc Úc châu. Vanda gồm hơn 45 loài được biết & trên 1.000 loài cây lai tạo ra bộ sưu tập về lan khá quan trọng.

Nhiệt độ, ẩm độ, sự tưới nước:

Ở Việt Nam Vanda rừng là 1 loại lan vùng mát, nhưng các Vanda lai là 1 loại lai của của vùng nóng nó sinh trưởng & tăng trưởng tốt ở độ ẩm 25ºC-30ºC, các loài Vanda cần được trồng trong vườn với nhiệt độ cao, nhưng ấm độ cục bộ trong chậu phải chạc thoáng. Cây đi lên suốt năm không còn mùa nghỉ cho nên vì vậy không nên để cây bị khô bất kể thời điểm nào trong thời điểm. Bị khô hạn bất chợt sẽ gây nên cho cây mất không chuyển biến về ẩm độ & hậu quả là cây bị tuột lá, yếu đi. Vì vậy đối với những loài thuộc giống này ta phải tưới nước tiếp tục 2 lần/ngày từ đầu tháng 5 đến vào cuối tháng 11 & 3 lần/ngày từ tháng 7 đến thời điểm cuối tháng 4, khoảng cách giữa các lần tưới được. Khác với một số giống lan khác, Lý Do đa số quyết định sự ra hoa những loài thuộc giống Lan Vanda là điều kiện kèm theo độ ẩm. Vì thế những loài thuộc giống này rất có thể trổ hoa suốt năm. Nhưng ở TPHCM, mùa trổ hoa nhiều nhất vẫn chính là mùa nắng, hồi tháng 2, khi nhiệt độ trong không gian tốt nhất trong năm.

Ánh sáng:

Valnda là giống ưa sáng, có các loài thuộc giống này cây trổ hoa lý tưởng khi được trưng bày ra ánh sáng trọn vẹn. Vanda lá tròn, Vanda TMA & 1 số ít loài khác chỉ trổ hoa khi được trồng dưới điều kiện kèm theo gần 100% ánh nắng. Tuy vậy đa phần loài chỉ càn 60% ánh sáng, tức giàn che 40% ánh sáng là đủ. Những cây lai giống giữa Vanda x Aseocentrum lại có một nhu yếu ánh sáng ít hơn, khoảng 50% ánh nắng. Vì thế độ biến động về cường độ ánh sáng thay đổi tới 30.000-40.000m/m².

Nhu cầu phân bón:

Vanda là một giống có nhu cầu về phân bón không thấp chút nào & chúng dễ dàng sử dụng bất kỳ một dạng phân bón loại nào. Đối với loài Vanda T.M.A, phân bò khô rất có thể là loại phân tốt, những loài khác có thể dùng phân bánh dầu phọng, nhưng hữu hiệu luôn hết vẫn chính là phân hóa học với công thức 3-10-10 tưới 2 ngày/lần với nồng độ 1 muỗng càphê/4 lít nước. Sở dĩ ta dùng phân bón với chu kỳ luân hồi cách nhật vì Vanda không còn giả hành nên không dự phòng đựớc dưỡng liệu, ngoài những giá thể của Vanda là giá thể thông thoáng tới mức cực đoan chỉ gồm chậu gạch nung hay giỏ gỗ với các cục than thật lớn. Vì vậy sự lưu lại của dưỡng liệu trong giá thể là không đáng chú ý cho việc hấp thụ của lan trong thời gian ngắn. Tốt nhất là dùng phân bón với dạng phun sương, vì loài này là loài phụ sinh và có không ít rễ trên không.

Kết cấu giá thể:

Vanda là một loại lan không còn mùa nghỉ, một biến cố khô hạn rất đơn giản làm các loài giống này rụng hết phần lá gần gốc, mà giới chơi lan Nước Nhà thường gọi bằng “chuồn lá" . Tuy vậy, ẩm độ cục bộ trong chậu không thấp chút nào dễ làm cho những rễ bị thối. Cho nên, kết cấu giá thể thật thoáng cho những loài thuộc giống Vanda và Ascocenda là điều kiện kèm theo bắt buộc. Việc duy trì ẩm độ không chuyển biến là cố gắng của rất nhiều nhà vườn trải qua sự tưới hằng ngày.

Thay chậu & nhân giống:

Sự thay chậu các loài thuộc giống Vanda, thường chỉ do Tại Sao duy nhất là cây trở nên tân tiến quá rộng tạo ra sự không thể cân bằng giữa cây và chậu. Việc thay chậu có thế thực hiện suốt năm nhưng đầu mùa mưa vần là thời khắc lý tưởng cho sự thay chậu. Cách nhân giống tựa như Hồ điệp.

Khoảng 3 tháng 1 lần, ta phun một dung dịch ANA với nồng độ 0,1 phần triệu (ppm) để kích thích sự mọc rễ. Bạn cứ hãy nhớ là, riêng với loài Vanda, các lần bạn phun kích cầu tố rễ sẽ mọc tăng thêm 1 bậc. Như thế, sau một thời gian cây lan Vanda sẽ có một bộ rễ thật mạnh đủ cung cấp những yêu cầu thiết yếu.

Sâu bệnh:

Vanda thường bị loài rệp dính màu vàng tán công, chúng thường nằm trên bề mặt lá. Loại đó cũng thường hút nhựa những lá của giống Dendrobiunl, cách trừ cũng chính là nhiều chủng loại thuốc sát trùng, serpa phun sương lên lá. Bệnh thối đọt tỏ ra gian truân cho những loài thuộc giống Vanda, khi có hiện tượng lạ này xảy ra, bạn phả cảnh giác dùng kéo cắt bỏ đọt lan, tiếp nối bôi vôi hoặc Vađơlin + tan vào vết cắt, phần ngọn được khử trùng trước khi sử dụng để cắt cây lan khác. Còn nếu như không bệnh sẽ lan truyền trong tất cả vườn lan. Tốt nhất nên ngừa bệnh thường xuyên bằng cách phun các loại thuốc ngừa nấm Topsil, Zineb, Benomyl nồng độ 1/400, nửa tháng 1 lần.

Giới thiệu tổng quan về Lan Hài

Lựa chọn để trồng lan hài là do sự thích thú của người trồng. Sự điệu đà của những loài lan này không phải là đồng bộ.

Do thế, chủ yếu những người dân trồng lan rất cần phải phân loại hoặc là loại cypriphiles hoặc là loại cypriphobes. Dù rằng dòng cypriphobes rất có thể biểu đạt là một giống lan có hình dáng xấu, có một ít mụn cóc và có bộ phận giống đầu mũi giầy, những người trồng lan hài nhấn mạnh sự rất không giống nhau về thuộc tính của chúng: sự thay đổi không ngừng nghỉ về dáng vẻ, sự huyền ảo về sắc tố, sự khẳng định chắc chắn và chất sáp trên hoa, sự hấp dẫn của lá, thói quen cải tiến và phát triển trong một không gian hẹp do đó chúng tương thích với việc trồng trong các nhà kính & sau cùng là những cây lan hài hoàn toàn có thể ra hoa quanh năm.

Trong lúc hoa Cattleya nở ra khiến cho chúng ta có một chút ít xao xuyến do sự thanh nhã của nó, thì hoa của Lan Hài lại mê hoặc người ta như hồ ly & độ lớn. Nếu như sắc đẹp là dĩ nhiên trong con mắt người chủ sở hữu nó, vậy thì vẻ đẹp của chúng sẽ tạo thêm bao nhiêu lớp bên trong con mắt của người trồng ra chúng? Tất cả chúng ta vui miệng khi thấy trong triển lãm một cây lan mẫu có 20 bông hoa hoặc hơn, hoặc đấy là lần đầu tiên chúng ta trình diện một chậu lan do chính tay chúng ta trồng. Như thể trạng thái tâm lý của người trồng lan khi coi việc trồng lan hài cũng bình thường như việc trồng cấy khác, tựa như vậy những người trồng lan nghiệp dư khi giao thiệp với dòng cypriphiles cũng tồn tại trạng thái như thế. Đúng vậy, về mọi phương diện, sự hào hứng trong việc trồng lan hài tương phản tính cách của người trồng, trong cách giải quyết vấn đề cũng giống như tính cách cá nhân. Đối với dòng cypriphile, tất cả yếu tố thuộc sở hữu nghề làm vườn – như những thách thức và sự tưởng thưởng – sẽ được đẩy lên rất cao khi trồng lan hài.

Nhưng việc giới thiệu cuốn sách đó cũng chỉ mới đi vòng ngoài của mình lan đó mà tác giả muốn chỉ ra để hiểu rõ bản chất của loài lan có hài (cypness), loài lan quý và hiếm so với các loài lan khác và được gộp chung vào 4 giống trong chi (subfamily) Cypripedioieae , đấy là Cypripedium, Paphiopedilum, Selenipedium và Phragmipedium. Tôi sẽ đặc biệt quan trọng dành sự để ý vào hai giống thường được trồng ở trong nhà kính, Paphiopedilum & Phragmipedium.

Chi Cypripedioideae được diễn đạt bởi Lindley. Như một nhóm đã được phân loại, chúng có tính chất giống như loài thảo mộc, không còn giả hành & rễ cũng không phải là bộ phận dự trữ (dinh dưỡng). Chi này được diễn tả là họ lan nguyên thủy trong họ hàng nhà lan vì chúng hiện hữu hai bao phấn có chức năng sinh sản – nhiều hơn 1 so với các dòng lan cổ điển. Cấu tạo hoa là đặc thù được phân chia một cách dứt khoát, & ở những loài Lan Hài khởi sắc đặc biệt ở cả dáng vẻ bề ngoài lẫn phần tử của nó.

Cách nhân giống nhiều chủng loại lan hoàng thảo

Với mỗi dòng có 1 cách nhân giống riêng, nhân giống từ hạt, từ thân… nhưng đối với hoàng thảo thì có vô số cách. Tôi sẽ viết từng cách một theo thứ tự ưu ái từ dễ đến khó, các bức ảnh minh hoạ sẽ được bổ xung sau. Và với mỗi các thì nên cần áp dụng với các cây nào.

Nội dung bài viết này của bác Truong_hoangthao bên Dalat rose. Mình thấy quá hay và chi tiết nên mạn phép mang về cho các bác trong hội tiện xem thêm.

Như mỗi người đều biết, Lan Hoàng Thảo là giống hay mọc cây con trên thân (cái này gọi là keiky). Cách nhân giống này đơn thuần, hiệu quả và đảm bảo an toàn nhất.

Để có không ít keiky, ta phải lập được môi trường lý tưởng để cây mẹ cho cây mà không cho hoa, điều đó đồng nghĩa với sự phải quyết tử 1 mùa hoa vì các cây trưởng thành chuẩn bị cho hoa sẽ là các cây cho chất lượng ceiky cao nhất.

Môi trường xung quanh lý tưởng đó gồm: mát nhưng không tối, ẩm nhưng không ướt, thoáng nhưng không nắng.

Thời điểm để ươm keiky: khởi đầu khi cây nghỉ, có nghĩa là khi cây rụng hết lá, giờ đây ta nên mang cây vào nơi mát, tưới Phun sương giữ ẩm tiếp tục, tưới vào thân và để khô gốc.

Bổ xung một lạng kích cầu sinh trưởng như atonic, phân cá, B1… tuần gấp đôi, thậm chí là hằng ngày.

Kinh nghiệm tay nghề đã cho thấy khi ươm ceiky, ta nên được sắp xếp thân cây mẹ nằm ngang và bó sẵn giá thể (Dớn, hoặc gỗ đã được bó xơ dừa, rêu nước để tăng mức độ giữ ẩm)

Khi cây con đã dài khoảng 5-7cm, rễ đã bám vào giá thể mới, ta bạo dạn cắt hẳn thân mẹ, cách này hay hơn là vẫn giữ thân mẹ tại giá thể cũ vì bây giờ cây mẹ sẽ dốc hết sức để nuôi con, cây con sẽ mọc nhanh hơn.

Một số lưu ý đối với cách này:

– Tương thích với các loài thân thòng hoa đơn dọc thân cây (nobile) như giả hạc, hạc vỹ, long tu, đùi gà….

– Sau khi tách hẳn giá thể, lôi ra nắng trực tiếp sẽ làm cây con khoẻ mạnh và lớn nhanh hơn là giữ trong dàn nóng bức Nếu sau một vài ngày nắng thấy cây vẫn chịu được thì nên giữ nguyên vị trí tập cho cây quen dần.

– Tưới thoải mái, kể cả buổi trưa nắng, quan sát thấy giá thể và lá nóng quá thì phun nước giảm nhiệt.

Cách nhân giống lan hoàng thảo thứ 2: từ hạt

Cách này tương đối khó và chịu ràng buộc nhiều vào may rủi, nhưng có một cách sâu sát tỉ lệ nảy mầm.

Tôi đã thử rất nhiều cách nhưng có 1 cách cho mật độ nảy mầm tốt nhất, tại đây không tính đến năng lực tồn tại của cây con.

Đợi quả chín: có màu vàng, căng hoặc đợi quả nứt vỏ, khi đó hái quả, tách lấy phần bông bên phía trong, hoà vào dung dịch gồm đường gluco và atonic, liều lượng 1 lít nước + 1 chén “hoa hồng” đường gluco + 1 nắp chai lavie atonic.

Khuấy đều rồi đổ dung dịch vào trong bình phun lên những gốc cây mẹ.

Sau khi phun hạt, ta chỉ tưới phun sương nhẹ, giữ ẩm đều trong vòng 1 tháng là buổi đầu thấy cây con mở ra, tỉ lệ thì tuỳ vào giá thể mẹ có tương thích hay là không (tôi chỉ nói được như thế). Cây mọc từ hạt hay bị nấm bệnh, côn trùng ăn… nên phải trông coi thường xuyên, tránh mưa liên đới, tránh ánh nắng & cần điều kiện môi trường xung quanh không thay đổi, tránh việc biến hóa vị trí cây chủ.

Cách thứ 3, bảo đảm an toàn, tỷ lệ cao, cây con khoẻ nhưng cần chăm lo đặc biệt quan trọng.

Đã khi nào bạn cầm trên tay 1 loại hoa ưng ý, lưỡi đẹp cánh tròn nhưng chỉ có 3 cọng, 1 bà 1 mẹ 1 con èo uột đang trổ bông? Biết chắc hoa đẹp rồi nhưng làm thế nào để giữ giống & làm cho chúng nhiều lên nhanh chóng?

Hãy bạo dạn lên, xé chúng ra thành từng đơn vị chức năng riêng lẻ, chỉ việc 3 đốt tính từ mắt ngủ sát gốc còn lành lặn, chúng sẽ cho bạn 1 cây con.

Đối với hoàng thảo, tách chiết là một giai đoạn rất cần thiết để duy trì, nếu không tách thì sau lâu đời cây sẽ suy dần.

Quan sát cây con lớn hơn cây mẹ thì chưa nghĩ đến chuyện tách chiết, nhưng nếu cây con yếu hơn, rễ già đã bám phủ kín giá thể thì nên tách. Và tuyệt kỹ để hoàng thảo ra rễ nhanh là “cắt rễ” – kích cầu cho rễ mới mọc nhiều. Điều đó áp dụng cho cả các cây mới khai phá về, nếu đặt nguyên rễ già cũ sẽ khắc chế nhiều sự ra rễ của cây con.

Đối với cách này cần sẵn sàng kỹ trước khi thực hiện. Quan sát rễ cây xem còn rễ nào sống không? (Màu trắng, còn đầu rễ xanh càng tốt), còn nếu như không thì nắn thử xem còn cứng không, nếu tóp rồi thì cắt bỏ, cắt thẳng tay sát gốc, nhưng nên cắt chừa lại 1cm để cây dễ đứng trong môi trường thiên nhiên mới.

Môi trường thiên nhiên gồm những vật liệu giữ ẩm tốt như xơ dừa, rêu nước, dớn vụn… tôi hay dùng xơ dừa đã qua xử lý.

Trước hết: chọn chậu nhựa (loại trồng cattlyea) chậu cao. Đổ xơ dừa lấp khoảng chừng 1/3 đến một nửa chậu, ngâm nội địa có pha B1 hoặc atonic trong 1-2 giờ.

Xé lẻ cây thành từng đơn vị, vệ sinh thật sạch sẽ, cắt rễ cho ngăn nắp rồi cho cây vào chậu, hãy chú ý là không vùi gốc vào giá thể. Căng dây quấn quanh thân già với quang treo thế nào cho những lần tưới gốc không trở nên lay động.

Tưới phun sương giữ cho giá thể luôn ẩm, nên kiên trì, khoảng hơn 1 tháng, bạn sẽ có tối thiểu mỗi gốc 1 cây non khoẻ mạnh.

Tôi đã áp dụng thắng lợi cách này cho nhiều loại, nhất là các giống khó trồng như trinh bạch, nhất điểm hồng… còn các loại dễ trồng như giả hạc, long tu, ý thảo… bảo đảm an toàn lên 100%

Đây là hiệu quả của cách thứ 3, cách này thì hơi cầu kỳ nhưng cây con khoẻ mạnh lớn nhanh hơn kiểu tách keiky

Nhân ceiky thì lưu ý đến cây phôi, tức là đoạn thân mẹ. Nếu thân khoẻ mạnh, là thế hệ cây chuẩn bị sẵn sàng cho hoa thì mật độ đạt gần như 100% những mắt đều sở hữu cây con. Nếu thế hệ phôi giâm già hơn thì sẽ càng gần ngọn tỷ lệ nảy con càng cao, nhưng gặp một khó khăn là những mắt đó thường là đã cho hoa nên buộc lòng ta phải chọn những đoạn thân càng gần ngọn càng tốt.

Còn kỹ thuật ươm keiky thì các bác để ý một vài vấn đề cơ bản:

– Nhiệt độ cao, ổn định

– Ấnh nắng thấp

– Nên dùng thêm những hoạt chất kích thích nảy mầm – tôi hay dùng Atonik

– Không nên đụng chạm không ít tới phôi khi đang trong quá trình ươm

Do phôi luôn trong môi trường ẩm nên dễ bị nhiễm khuẩn dẫn đến bị thối, hỏng nên xem xét quy trình vệ sinh và cách ly các vết cắt, dùng sơn móng tay hay gì cũng được nhưng nên đợi vết cắt khô rồi mới bôi thuốc vào.